Mooi weer en iets te veel wind om te fietsen en toch zin in een uitje. De groente en fruit veiling in Broek op Langedijk is redelijk dicht bij en leek ons een leuke bestemming. Hoewel altijd in Noord-Holland gewoond nog nooit op deze veiling geweest, ook niet met een schoolreisje en dus een verrassing.
We zijn de afgelopen tijd meerdere malen in de buurt van Alkmaar geweest en opmerkelijk is dat het navigatiesysteem ons steeds langs een andere route die richting opstuurd. We lijken zo ook wel toeristen, rustig rijdend langs kleine dorpjes en smalle wegen.
De veiling in Broek op Langedijk is de oudste veiling in zijn soort in de wereld, ergens eind 1800 ontstaan en in 1925 zijn huidige vorm verkregen. Door de vele vrijwilligers wordt het museum (want dat is het tegenwoordig) prima onderhouden.
In een expositie ruimte wordt duidelijk gemaakt hoe die gebied met ruim 15000 eilandjes (dit getal is goed) zo rond 1700 in een landbouw gebied veranderde en hoe de landbouw en veetelt plaats vond. Veel oude gereedschappen en kleding maken duidelijk hoe het leven zich hier in deze streek afspeelde. Omdat de eilandjes heel klein waren en alles met bootjes vervoerd moest worden, werd vrijwel al het werk op het land met handkracht uitgevoerd. Machines, als die er al waren, waren te zwaar en het inzetten van paarden gebeurde soms wel maar was veelal te veel gedoe voor een klein eilandje.
Onderdeel van het museum was ook een rondvaart langs een deel van die eilandjes die nog over waren. Het grootste deel van die 15000 eilandjes was via ruilverkaveling verdwenen. De tocht duurde bijna een uur met veel uitleg uit eigen ervaring van de kapitein die de tocht bijna met zijn ogen dicht kon varen. Hij deed dat dan ook meerdere keren per dag.
Het grootste deel van de veiling was de overdekte opstelplaats voor de boten. Alle producten werden per boot aangevoerd en omdat de veiling 's morgens om 8 uur begon, werden de boten als 's avonds de veiling binnen gevaren. Doordat deze afgsloten kon worden lagen de boten en de producten daar veilig. De tuinders kregen een volgnummer en in die volgorde voeren ze vervolgens door de eigenlijke veiling. Stil liggen was er niet bij, daar was de tijd niet voor. De handelaren moesten dus al vooraf of tijdens het langsvaren bepalen of ze belangstelling voor de producten hadden. Verkoop ging bij afslag via een grote klok (sinds begin 1900) en een knoppie (westfries) voor iedere handelaar.
Wij mochten het ook een aantal keer proberen en toen het systeem duidelijk was werden een aantal producten geveild (een zak met 4 appels, een zak met 4 peren, een groene kool etc.). Tenslotte werd er nog een superkoper bepaald. Diegene die de klok precies op 10 ct stil kon zetten had gewonnen. Arie werd de gelukkige en won zo een zak met 4 bananen (lekker voor onderweg).
Zeker de veilig werd heel leuk met veel humor gebracht met uitleg waarom iets gebeurde. Zo was er het verhaal over de eerste veilingen die wel per afslag gingen maar nog geen gebruik maakte van een klok systeem. De veilingmeester riep dus gewoon de bedragen en de eerste die 'mijn' riep was dus de koper. Er was dan soms niet duidelijk wie het eerste was en de aanwezige veldwachter beslistte dan. Die veldwachter was een van de rijkste mensen van het dorp omdat voor de veiling begon de meeste handelaren vooraf al een fooi gaven en bij twijfel was de handelaar met de grootste fooi natuurlijk de eerste die 'mijn' geroepen had.